Esnek Üretim Sistemleri

ESNEK ÜRETİM SİSTEMLERİ UYGULAMALARI

 

Değişen tüketici profili ve istekleri, işletmeleri ve gelişmelere karşı kayıtsız kalmamasına neden olmuştur. Talepte yaşanan esneklik, üretim süreçlerine de esneklik getirmesine neden olmuştur. Esnek üretim sistemlerini uygulayan ülkeler sıralamasında Japonya başı çekmektedir. Sıralamanın detayları tablo:1’de belirtilmiştir.

Tablo:1

Ülkeler	İşletmeler
Japonya	28000
A.B.D	23500
Almanya	16000
Fransa	11500
İngiltere	10000
İtalya	8750

 

Esnek üretim sistemleri uygulama alanları olarak incelendiğinde üretimin hemen hemen bütün sektörlerde uygulama alanı bulabilmektedir. 1960’lı yıllarda hayata geçen esnek üretim sistemlerine bakıldığında genellikle otomotiv, elektronik ve beyaz eşya ve ilaç üretimlerinde esnek üretim sistemlerinin daha yaygın olduğu gözlenmektedir. Son yıllarda hizmet sektöründe de esnek üretimin uygulamasının yaygınlaştığı gözlemektedir.

 

Türkiye esnek üretim sistemleri açısından gelişmiş ülkelere göre daha geç uygulamaya koymuştur. Ancak özellikle 1990’lı yıllardan sonra Türkiye esnek üretim sistemleri açısından aradaki farkı kapatmış, hızlı bir uyum göstermiştir. Esnek üretim sistemi ihracatın önemli bir avantajı haline gelmiştir. Elektronik, otomotiv ve ilaç sektörü gibi birçok sektörde rakipleri ile arasını kapatmıştır.  Esnek üretim sistemleri uygulama alanı açısından çoğunlukla kullanılan sektörler şöyledir;

 

1 Otomotiv Sektörü:  Esnek üretim sistemleri, otomotiv üreten şirketlerin hemen hemen tamamında kullanabilmektedir. Otomotiv sektöründe esneklik orta vadeli planlarla sağlanıyor. Otomotiv üretiminde esnekli üretim yapılan pazarın yapısına göre değişim gösterebiliyor.

Türkiye’deki üreticileri gelişmiş ülkelerdeki rakipleri ile karşılaştırıldığında; yerli üreticilerin rakiplerine göre orta ve kısa vadeli planlarla daha esnek bir yapı göstermektedir. Türk üreticiler hacim olarak doygun olmayan, eğilimleri daha çok önceden kestirilemeyen bir pazarda rekabet ediyor. Bu durum sektöre daha esnek hareket edebilme kabiliyeti sağlıyor. Türkiye’nin bu özelliği önemli bir avantaj sağlıyor, ancak maliyet baskısının olumsuz bir baskısı da söz konusudur.

 

2 Elektronik Ve Beyaz Eşya Sektörü:  Elektronik sektöründe esnek üretim sistemleri çok yaygın olarak kullanım alanı bulmaktadır. Elektronikte esneklik kısa vadeli olarak gerçekleşmektedir. Özellikle elektronik sanayisinde bilgisayar ve aksanları üretiminde esnek üretim çok yaygındır.

Dünyanın en büyük bilgisayar üreticilerinden bir olan Dell Computer bugünkü başarısını esnek üretimde gösterdiği performansa borçludur. Dell esnek üretimde en gelişmiş şirketlerden bir olarak gösteriliyor. Şirket sıfır stokla çalışıyor, tüketiciden direkt sipariş alıyor ve bir hafta içerisinde ürünü teslim

ediyor. Stoksuz ve aracısız çalıştığı için maliyetleri önemli oranda düşürerek rakiplerine göre daha üstün bir performans sergiliyor. Türkiye elektronik üretiminde gelişmiş rakiplerine nazaran daha geride olduğu gözlenir. Son yıllarda yapılan özellikle fason üretimle yaygınlaşan elektronik üretimi Türkiye’nin bu sektördeki esnekliğini azaltmaktadır.

Türkiye’yi esnek üretim sistemi uygulamaları ile üst sıralara taşıyan 2 büyük yerli üretici bulunmaktadır. Bunlar Zorlu gruba ait Vestel ile Koç grubuna ait olan Arçelik firmalarıdır.

 

3 Konfeksiyon Sektörü:  Konfeksiyonda esneklik hızlı sevkiyat ve ayrı modelden az miktarda üretim yapmak olarak tanımlanıyor. Üretim planları 8 – 12 haftalık süreçler için yapılıyor. Türkiye konfeksiyon sektöründeki esneklikte en büyük rakibi olan Çin’den daha iyi durumdadır.

 

4 İlaç Sektörü:  İlaç üreticileri üretim planlarını dondurulmuş üretim süresi planları ile yapıyor. Bunda da aktif madde tedarik süresi etkili oluyor. Genelde üretim planları 1 – 3 ay arasında değişiyor. Avrupa’da ortalama ilaç stok düzeyi 9 ay civarında, Türkiye’de bu oran 2 – 3 ay arasında değişiyor. Avrupa’daki sendikal zorluklar, iş gücü maliyetleri ve tedarik zorluğu üretimdeki esnekliği olumsuz etkilemektedir.

 

5 Seramik Sektörü: Seramik sektörü ihracatta öne çıkan alanlardan biridir. Türkiye seramikte İtalya ve ispanya’nın ardında üçüncülüğe oynamaya çalışmaktadır. Bu hedeflere ulaşmada esnek üretim belirleyici bir rol oynamaktadır. Sektör günün beklentileri ve modasına uygun ürünlerin üretimi 2 – 3 ay içerisinde gerçekleştiriyor. Türkiye’de işletmeler cins bazında ayrı ayrı üretimi yapacak şekilde tasarımlanmış durumda.

Son yıllarda talepteki değişmelerden dolayı tesisler 2 cins ürünün üretimini yapacak şekilde planlandı. Ayrıca yeni kurulan tesislerde 3 cins ürünü üretecek şekilde oluşturuluyor. Bu değişime talepteki esneklik neden olmuştur.

 

6 Hizmet Sektörü:  Hizmet sektöründe esneklik ön plana çıkmaya başlamıştır. Hizmet sektöründe müşteri isteklerine cevap verebilmek için çeşitliliği artırılmış, tam bir otomasyonla taleplere karşı cevap verebilmede artış olmuştur. Hizmet sektöründe esnekliği uygulayanlara bankalar ve sigorta şirketleri ön plana çıkmaktadır. Bankaların uyguladığı kolay kredi olanakları, kredi kartı edinilebilmedeki kolaylık gibi pek çok uygulama esnekliğe örnektir.

Hizmet sektörünün ekonomilerdeki ağırlığının artışı bu sektördeki rekabet koşulları işletmeleri esnek üretime itmiştir. Hizmet sektöründeki rekabete ve esnekleşme sürecine ülkemizdeki telekomünikasyon şirketlerinin rekabeti gösterilebilir. Sektörde faaliyet gösteren Turkcell, Vodofone ve Avea şirketleri müşteri taleplerini karşılamada yoğun otomasyon ve elastikiyete sahip olmak için çabalamaktadırlar.

ESNEK ÜRETİM SİSTEMLERİ ÜZERİNE ARAŞTIRMA

 

1 Altın – İş Limited Şirketi Tanıtım

 

            Altın – iş limited şirketi; Antalya Akdeniz sanayi sitesinde faaliyet göstermektedir. Şirket 1993 yılında Antalya’da kurulmuştur. Şirket plastik kapı ve pencere sistemleri, mobilya iç mimarlık ve çeşitli beyaz eşya satışı çerçevesinde faaliyet göstermektedir. Altın – iş limited şirketi Sabancı grubuna ait Winsa plastik kapı ve pencere sistemleri, Alman Rehau plastik kapı ve pencere sistemlerinin üretici ve satıcı bayisidir. Ayrıca şirket mobilya üretiminde İtalyan mobilya markası Veneta Cucine ile model anlaşması içerisindedir. Beyaz eşya satışında siemens, whirpool, ariston, sharp ve iklimsa’nın bayiliğini yapmaktadır. Şirket bünyesinde 3 mimar, 3 satış temsilcisi, 1 personel sorumlusu, 1 muhasebe müdürü ve 2 muhasebe yardımcısı, 2 montaj denetçisi, 4 atölye sorumlusu ve 60 işçi olmak üzere 76 personel çalışmaktadır. Şirketin yıllık cirosu 10 milyon dolar civarındadır. Şirket talepteki dalgalanmalara göre anlaşmalı olduğu atölyelere  fason olarak iş vermektedir.

 

2 Altın – İş Limited Şirketi Ve Esnek Üretim Sistemleri

 

            Şirket ürettiği bütün malların tasarımını, uzman kişiler tarafından bilgisayar destekli olarak tasarlamaktadır. Müşterinin istekleri doğrultusundan üretilecek mamulün tasarımı yapılmaktadır. Şirket’in tam olarak esnek üretim sistemlerini uyguladığı söylenemez ancak üretim sistemi, esnek üretime büyük ölçüde benzemektedir. Üretimi bütün faaliyet alanlarında sıfır stokla gerçekleştirmektedir. Ürünlerin tasarımı bilgisayar destekli olarak gerçekleştirmektedir. Üretim sürecinde kısmen bilgisayar destekli makineler kullanılmaktadır. Özellikle plastik kapı ve pencere üretiminde, profilin işlem süreci bilgisayar destekli makineler ile gerçekleşmektedir. Ayrıca mobilya üretiminde profil işlemleri, ve kaplama süreçleri bilgisayar destekli olarak gerçekleşmektedir. Şirket 2001 yılı itibari ile esnek üretim sürecine başlamış, bu bağlamda revizyona 400 bin dolar civarı yatırım yapmıştır.

 

3 Altın – İş Limited Şirketini Açısından Esnek Üretimin Faydaları

 

            Şirketin 2001 yılı ardından kısmen olarak geçtiği esnek üretim sistemi, geçiş ile beraber önemli gelişmelere neden olmuş. 2001 yılı öncesi sadece plastik bölümünde çalışan işçi sayısı 45 iken bu sayısı, 2004 yılında yeni bir plastik kapı ve pencere sistemleri markası bayiliğinin alınması ile birlikte olarak 35’e düşmüştür. Bu sayının 2001 yılı üretim süreci mantığı ile, 2004 yılı üretim miktarı ile kıyaslandığında 50 civarı olması beklenmekteydi, ancak bilgisayar destekli üretime geçiş iş gücü maliyetlerinde yaklaşık %25’lik bir azalışa neden olmuştur. Üretimde süreci daralmıştır. Plastikte 2 hafta olan süreç 1’e, mobilyada 3 ila 4 hafta olan süreç 1 – 2 hafta atasına çekilmiştir. Şirketin 2001’den günümüze kadar geçen zamanda cirosunda yaklaşık %40’lık bir artış olmuştur.

 

4 Şirketin Tam Olarak Esnek Üretime Geçememesinin Nedenleri

 

            Altın – iş limited şirketi esnek üretime geçebilmek için kaynakları dâhilinde bir revizyon sürecine girmiş, ve bu konuda kısmen de olsa başarılı olmuştur. Şirket üretime elastikiyet kazandırmış, esnek üretim sürecine geçmiştir. Ancak esnek üretim süreci tam olarak daha ileri bir boyutu temsil etmektedir. Şirket esnek üretim sürecini bir kademe daha ileri götürmek istemiş ancak bu süreçte önüne 2 engel çıkmıştır;

 

            Bunlardan ilki sistemin aşırı maliyetidir. Kurulacak sistem çok yüksek bir maliyete sahip olduğundan dolayı kaynak yetersizliği sebebiyle robotlar ile üretim yapılabilecek sistem gerçekleşememiştir.

 

ESNEK ÜRETİM SİSTEMLERİ UYGULAMALARININ İŞLETMELERE GETİRDİKLERİ

 

Esnek üretim sistemlerinin uygulanması çağımızın getirdiği rekabet ve talep durumdaki gelişmelerin bir nedeni olmuştur. Esnek üretim sistemlerinin işletmelere artı ve eksi olmak üzere bazı getirileri vardır. Bu getiriler avantaj ve dezavantaj olmak üzere şöyle ifade edilebilir;

 

1 ESNEK ÜRETİM SİSTEMLERİNİN AVANTAJLARI

 

 

2 ESNEK ÜRETİM SİSTEMLERİNİN DEZAVANTAJLARI

 

 

 

 

3 TÜRKİYE’DE FAALİYET GÖSTEREN İŞLETMELER AÇISINDAN ESNEK ÜRETİM SİSTEMLERİNİN ÖNEMİ

 

            Türk sanayisi özellikle 90’lı yıllardan itibaren esnek üretim sistemlerine entegre olmuş, bazı sektörlerde esneklikte öncü durumu gelmiştir. Esnek üretim sistemlerinin özellikleri Türkiye ekonomisi için batılı ülkelere göre ayrı bir önem arz etmektedir.

 

            Türkiye ekonomisinde yüksek enflasyon oranları göze çarpmaktadır. Ekonomideki sürekli fiyat artışları, esnek üretim sistemlerinin en önemli özelliği olan sıfır stok düzeyi bakımından değerlendirilir ise sıfır stok ile çalışmak, stok değişimlerindeki kaybın önlenmesi açısından önemlidir.

 

            Türkiye hammadde alımında genellikle dışa bağımlıdır. Dışa bağımlılık beraberinde döviz çıkışlarını getirir. Türkiye ekonomisindeki döviz kurlarının dalgalı ve istikrarsız olduğu düşünülürse, esnek üretimin sıfır stokla çalıştığında, her hammadde alımlarında döviz artışları olumsuz etkilemektedir.

 

            Türkiye gelişmekte olan ülkeler kategorisinde yer almaktadır. Bu bağlamda kalkınma açısından fason üretimin önemi büyüktür. Türkiye sanayisi içinde fason üretim önemli bir yer teşkil etmektedir. Büyük işletmeler esnek üretim sistemleri çerçevesinde fason üretim yaptıracakları işletmeleri, ülkenin esnek üretim sistemlerine uygunluğuna göre belirlenir. Kalkınmanın ilk basamağı olan fason, esnek üretim sistemi ile entegreli durumdadır. Bu bağlamda Türkiye esnek üretimi sistemlerine uyumu fasonu çekmesi açısından önem arz etmektedir.

ESNEK ÜRETİMİN İŞLEYİŞİ

 

ESNEK ÜRETİM SİSTEMLERİNİN ÖZELLİKLERİ

 

1960’lı yıllardan, işletmeleri verimliliklrinin arttırılması ve daha ileri giderek ulusların, ülkelerin kalkınmaları için teknolojinin kritik bir faktör olduğunun üzerinde konsensüse varıldığı günümüz koşullarına gelinmiştir. 1960’ lı yıllarda kaynaklarını etkin kullanan işletme tipi mevcut iken, 1980’ li yıllardan beri esneklik, işletmelerin değerlendirmelerinde ön plana çıkmıştır.

 

Tablo:1 performans kriteleri ve ideal işletme tipindeki değişmeler

 

Yıllar	Performans Kriteri	İdeal İşletme Tipi
1960	Fiyat	Etkin İşletme
1970	Fiyat+Kalite	Kaliteli İşletme
1980	Fiyat+Kalite+Ürün Çeşitliliği	Esnek İşletme
1990	Fiyat+Kalite+Ürün Çeşitliliği+Farklı ve Hızlı Olma	Yenilikçi İşletme
2000	Kalitenin İşletmedeki Her Birimin Sorumluluğunda Olduğu, Müşteri Odaklılık, Bilgi Katma Değeri	Mükemmeli Arayan İşletme

 

 

            Burada vurgulanmaya çalışılan işletmelerin ürün üretme fikrinden satış sonrası hizmet anlayışına değin her boyutta düşünce ve eylemlerinde  devrime yol açan unsurlardan biri, müşteri talebindeki farklılaşma ve hızlı dönüşümdür. Dolayısıyla işletmeler bu dönüşüme yanıt verebilmek için müşterinin gereksinim duymasından daha once hareket ederek kısa sürede, en uygun fiyatta, beklenen kalitede ve istenen yerde yeni ürünleri üretmelidir. Örnek vermek gerekirse; içinde bulunduğumuz üretiği konjektöründe cep telefonu üreticisi olan ‘’Nokia’’ firması müşterinin bir adım sonra gereksinim duyacağı özellikte ürünleri üretip pazara sunduğu için kendi sektöründe lider firma konumuna ulaştığı söylenebilir.

 

            Bütün bu vurgulanmaya çalışılan kuruluş, üretim ve yönetim aşamalarının mevcut koşullara uygun hale getirilmesi esneklikle olasıdır. Bu durumda işletmeleri ‘esnek üretim sistemeleri’ olarak adlandırılan sistemi kullanmaya itmektedir. (Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Blimler Enstitüsü Dergisi, Cilt 5, Sayı 4, 2003, s. 44.)

 

            Esnek üretim sistemleri, yoğun otomasyon ve teknoloji ağırlıklı üretimin yapıldığı, üretim faktörlerinin hızla üretime yönlendirebildiği ve tüketicelere zamanında ulaştırarak nakte çevirebildiği, insanların ortama uyum gösterdiği ve değişikliklere hızlı cevap verebildiği üretim süreci olarak tanımlanır ve genel özellikleri şöyledir;

 

§        EÜS ürün çeşidinin fazla olduğu işletmelerde kullanılabilir

§        EÜS aynı gruptan olup farklılık gösteren parçaları üretmek amacı ile kullanılmaktadır.

§        Genel amaçlı makine ve tezgahı içermektedir. Arklı parçaları üretmek için, makine ve teçhizatta küçük çaplı değişiklikler yapılabilir.

§        Mamul, yarı mamul ve hammadde otomatik bantlarla, malzeme ve taşıyıcılarla hareket edebilmektedir.

§        Genel amaçlı makine ve teçhizat ile malzeme taşıma sistemini control eden ana bir bilgisayar vardır.

§        Farklı parçaların üretilmesi makine üzerinde gerçekleşen otomatik değişimlerle mümkün olabilmektedir.

§        Üretimde personel müdahalesi asgariye indirilmiştir.

§        Fabrikada hammadde girişinden, mamul çıkışına kadar, kalite kontrol, tasarım, üretim gibi tüm işlemler otomasyona dayalı olarak bilgisayar ile gerçekleştirilir. 

ESNEK ÜRETİM SİSTEMLERİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER

 

Esnek üretim sistemleri, yukarıda açıklandığı üzere, işletmelerin rekabetçi ortamda gücünü arttırmaktadır. Fakat bu sistemin kurulması, işletmenin üretim sürecinin modernizasyonunu ve teknolojik açıdan yenilenmesini gerektirdiği için bu anlamda uzun vadeli bir karar almayı ifade etmektedir. Bu nedenle esnek üretim sistemleri geleceğe bir yatırımdır ve bu konuda alınacak kararlar stratejik plan temelinde ele alınmaldır.

 

Esnek üretim sistemine geçme kararı ile karşı karşıya kalan işletmelerin yönetim kademeleri çeşitli faktörlerin etkisi altında karar vereceklerdir. Bu faktörleri aşağıdaki şekilde sıralamak mümkündür.

1 Finansal Faktörler

 

Esnek üretim sistemine geçmenin yol açacağı başlıca harcama kalemlerine örnek olarak; endüstriyel robotların fiyatı, montajı, işletim giderleri, bilgisayarların maliyeti, sistemin yürümesi sırasında yapılacak bakım-onarım harcamaları ve istihdam edilcek nitelikli işgücünün maliyetini vermek mümkündür. Esnek üretim sisteminin doğuracağı mali kazançlar arasında; işgücü , hammdde, yarı mamül madde ve malzeme kullanımında sağlanacak maliyet tasarrufları ile üretim artıklarının azalması sonucu sağlanacak tasarruflar, kusurlu mal üretiminin azalması nedeniyle yeniden işleme tabi tutma maliyetlerinin azalması, iş kazalarının azalması sonucu bu tür harcamaların azalması , enerji tüketiminde sağlanacak tasarruf, üretime geçmeden önce yapılan hazırlık sürelerinin kısalması sonucunda elde edilecek kazançlar, üretim miktarının ve üretim kalitesinin yükselmesi nedeni ile elde edilecek kazançları saymak mümkündür.

 

2 Teknolojik Faktörler

 

Yönetim teknolojik gelişmeleri son derce ayrıntılı olarak incelemsi gerekmektedir. Bu inceleme özelikle esnek üretimin temel unsurlarını oluşturan endüstriuel robotlar ve yapay zeka üzerinde yoğunlaştırılmıştır. Ayrıca sistemde kullanılacak bilgisayarlar üzerinde de önemle durulmalıdır.

 

3 Endüstriye İlişkiler ve İşsizlik

 

Esnek üretim sisteminin işçi örgütleri ve işçiler tarafından benimsenmesi büyük önem taşımaktadır. Esnek üretim sistemi işsizlik sorununa yol açabileceği gibi daha fazla istihdam da yaratabilecektir. Ayrıca yeni üretim sistemini benimseyen bir işletmenin benimseyenlere kıyasla rekabet gücünü yitirip piyasadan silinebilme riski de bulunmaktadır. Sonuç olarak, esnek üretim sistemini benimseyen işletmelerde de bu yönde bakıldığında işsizlik sorunu yaşanabilecektir.

 

4 Eğitim

 

Esnek üretim sistemini benimseyen bir işletmenin yoğun eğitim proogramları düzenlemesi kaçınılmazdır. Esnek üretim sistemlerinde işçiler çok fonksiyonlu yani kalifiye olup, tek bir prosese bağlı olan geleneksel işçilerden farklıdırlar. Bu yüzden tüm işçilerin hücredeki tüm proseseleri yapacak şekilde eğitilmesi gereklidir. Böylece, eleman sayısı yönünden hücreye esneklik kazandırılmış olacaktır.

 

5 Bakım Onarım Ve Yedek Parça Temini

 

Esnek üretim sistemine geçecek olan işletmelerin bakım onarım ve programlama sorunlarını nasıl çözüme kavuşturacakları hussunda çok dikkatli olması gerekmektedir. İşletmelerin bu sorunların üstesinden gelebilmeleri için üç seçenekleri vardır. Birincisi; sistemi satın aldıkları işletmeden bakım onarım ve programlama hizmetlerini hizmetlerini talep etmek, ikincisi; bu işlevleri yerine getirecek uzmanları bulup işletme bünyesinde istihdam  etmek ve üçüncüsü de mevcut elemanları eğitmek yoluyla onlara gerekli nitelikleri kazandırarak bakım onarım programlama işlerinin üstesinden gelmektir.

6 Hükümet Politikası

 

Hükümet hızlı amortisman, ucuz kredi, gümrük muafiyeti, işçilik sigortası eğitim gibi konularda alacağı kararlar ile yeni üretim sistemne geçiişi hızlandırabilir veya yavaşlatabilir. Bu nedenle hükümetin kararları ve kararların yönü yönetim tarafından iyi analiz edilmelidir. Yukarıdaki açıklamalar ışığında tipik bir esnek üretimin işleyişi şu aşamalardan geçmektedir.

ESNEK ÜRETİM SİSTEMLERİNİN TARİHSEL GELİŞİMİ

 

Yüksek teknolojilerin kullanılmadığı 1940’lı yıllardan önce torna, freze gibi belli işlemleri yapabilen bağımsız tezgâhlar kullanılmıştır. 1940’lı yıllarından itibaren ortaya çıkan teknolojik gelişmeler elektronik alanındaki ilerlemelerle desteklenmiştir. İlk olarak; Nümerik Kontrollü Tezgâhlar geleneksel tezgahlara eklenerek oluşturulmuştur.

 

Nümerik Kontrollü Tezgâhları, her bir tezgâh takımını kontrol edecek bir mikrobilgisayar kullanımı esasına dayanan Bilgisayar Kontrollü Nümerik Tezgahların ortaya çıkışı izlemiştir. Programlamanın kolay oluşu nedeniyle, çeşitli parçalar küçük partiler halinde üretilebilmişlerdir. Doğrudan Nümerik Kontrollü Sistemlerin geliştirilmesi sonucu ise, merkezi bir bilgisayarın mini ve makro bilgisayarlar aracılığı ile çeşitli tezgahları denetlemesi mümkün olmuştur.

 

İngiltere’de Molins firması için çalışan araştırmacı Theo Williams 1960’lı yılların başında “esnek işletme sistemi” buluşunu yapmıştır. “Sistem 24” olarak adlandırılan bu sistemin patentini ise 1965 yılında almıştır. Sistem 24 ile tek amaçlı olarak kullanılan bir nümerik kontrollü tezgahı ve konveyör bir araya getirilerek işlenecek parçaların makineler arasında otomatik transferi sağlanmıştır. 1960’lı yıllarda robotlar, malzeme taşıma sistemleri ve bilgisayar kontrol teknolojilerinde sağlanan gelişmelerle birleşince, çeşitli parçaların orta ve küçük hacimlerdeli partiler halinde daha ekonomik bir şekilde üretilmesine olanak veren esnek üretim sistemlerinin ortaya çıkmasına neden olmuştur.

 

Mikro ekonomik teknolojisindeki ilerlemelere paralel olarak enek üretim sistemlerinin sağladıkları yararlar kısa zamanda yüksek çeşit ve düşük hacim üreticileri tarafında keşfedilmiş ve bu sistemler sanayinin her alanında yaygın hale gelmeye başlamıştır. Günümüzde ise esnek üretim sistemleri birçok gelişmiş ülkede uzun yıllardan beri kullanılmaktadır.

ESNEK ÜRETİM SİSTEMLERİNİN TANIMI

 

Esnek üretim sistemleri, üretim faktörlerinin hızlı bir şekilde kullanımı ve üretilen ürünlerin pazarda tüketicilere ulaştırılarak nakde çevrilmesi şeklinde tanımlanabilir. Talepteki değişmeler gözönünde tutularak esnek otomasyona dayalı üretim sistemi kurulur. Günümüzde tüketici taleplerinin değiştiği ve pazarların bölümlere ayrıldığı gerçeğinden hareketle esneklik sağlanarak rekabet durumu gözönünde bulundurulmalıdır. Esnek üretim sistemleri ile teknolojik değişimi ayarlamak ve ürünün tasarımını yapmak daha kolay olabilmektedir.

 

Esnek Üretim Sistemleri, robotlarla üretim yapan geleceğin fabrikası olarak ifade edilebilir. N. Valery, Esnek Üretim sistemlerini; Robotların çok kısa bir sürede üretim yapabildiği, montaj hatlarının olmadığı, parçaların hızla uygun yerleri bularak üst üste üretime yöneldiği ve insanların bu ortama uyum gösterdiği bir üretim süresi olarak tanımlanmaktadır.

 

Esnek üretim sistemleri, merkezi bilgisayar tarafından kontrol edilen otomatik taşıma sistemleriyle birbirine bağlanmış ve iş istasyonlarıyla desteklenen otomatik nümerik kontrollü takım tezgâhlarının oluşturdugu üretim sistemleridir.